Sosyal Mekânlara Erişmek Çocukların da Hakkı!

Sosyal Mekânlara Erişmek Çocukların da Hakkı!

 

 Bugün 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı. 100. yılını coşkuyla kutlamayı hayal ettiğimiz bugünü, hayal etmediğimiz şartlarda kutluyoruz. İçerisinde bulunduğumuz olağanüstü durum herkesi evde kalmaya zorlarken, bu yazıyı kaleme alma nedenimiz Koronavirüs tehdidinin geride kaldığı ve tekrar sokaklara çıktığımız günlerde erişim konusuna bir de çocukların gözünden bakmayı sağlayabilmek. Yani 23 Nisan’da çocukların makam koltuğuna oturduğu gibi, bugün de sizleri çocukların koltuğuna davet etmek.

 

İnsan hakları kapsamında, kent öğeleri arasında yer alan sosyal mekânlara erişmek ve bu mekânlardan özgürce faydalanmak tüm bireylerin hakkıdır. Bu sebeple; toplumda yer alan genç, yaşlı, engelli, kadın, çocuk ve daha birçok grubun sosyal yaşama katılabileceği ve desteğe ihtiyaç duymadan bağımsız olarak hareket edebileceği bu sayede sosyalleşmenin ve bireyler arası pozitif etkileşimin optimuma ulaşmasına olanak sağlayan yani Herkes için Erişilebilir Bir Şehir’de yaşamak​1​, hepimizin hayali değil; en temel hakkı! Yapılı çevrenin ve kafe restoran, AVM gibi sosyal mekânların tasarımında toplumdaki tüm bireylerin ihtiyaç ve isteklerini gözetmek yerine genellikle sağlıklı yetişkin bireylerin ihtiyaçları önceliklendirilmektedir.  Fakat sağlıklı erişkin bireylerin yanı sıra toplumda yer alan engelli bireylerin de tasarım sürecinde düşünülmesi gerekir.​2 ​Burada engellilik kavramı, fiziksel veya zihinsel fonksiyon kaybı olan bireylerin yanı sıra henüz gelişimini tamamlamamış olan çocukları da içermektedir. Yani yapılı çevre inşa edilirken göz ardı edilen ihtiyaç ve istekleri sebebiyle çocuklar sosyal mekânlara erişimde engellerle karşılaşmaktadır. 

 

Çocuklar Küçük Birer Yetişkin Değildir! 

Bu algıyı yıkmak ve çocukların toplumsal rollerinin önündeki engeli kaldırmak için, öncelikle çocukların küçük birer yetişkin olmadığını; bu sebeple ihtiyaçlarının yetişkinlerden farklı olacağını kabul etmek ve bu doğrultuda mekânları çocuk dostu hâle getirmek gerekir. ​3 Örneğin; çocukların da katılımcısı olduğu sinema, tiyatro veya konser salonlarında çocukların yetişkin koltuğuna oturtulması yerine onların yaş ve beden ölçülerine uygun tasarlanmış koltuklarda oturmaları fiziksel ve psikolojik açıdan daha yararlı olacağı gibi toplumsal hayatın içindeki çocuk rolünü kaybetmemelerini sağlayacaktır. Bu noktada, çocukların toplumsal haklarının bilinmesi ve bu konudaki toplumsal bilincin artırılması; çocukların sosyal alanlara erişiminin önündeki engellerin kaldırılmasına ve mekanların çocukları da gözeterek hizmet sunmasına katkı sağlayacaktır. 

 

Çocukların İstek ve İhtiyaçları Yetişkinlerden Farklıdır! 

İhtiyaçların yanı sıra, çocukların istek ve ilgi alanları da yetişkinlerden farklıdır. Kendilerine ait bir kültürleri, düşünceleri, zevkleri ve dünya görüşleri olduğunu kabul etmek gerekir. ​4​  Bu sebeple, tasarımcılar ve mekân işletmecileri çocukları ayrı bir müşteri kitlesi olarak görmelidir. Ayrıca bu yeni müşteri kitlesi, değişen dünya yapısıyla ve aile içinde çocukların söz haklarının artmasıyla birlikte; ailenin karar alma ve tüketim harcamaları konusunda oldukça söz sahibidir. ​5​ Günümüzde; alınan ev eşyalarından, gidilen restoranın seçilmesine kadar aile içi birçok konuda çocukların ihtiyaç ve fikirleri ebeveynler için belirleyici sayılmaktadır. 

 

Çocuk Dostu İşletmeler 

Yapılan araştırmalara göre, günümüzde artan dışarıda yeme alışkanlığı örneğinde; çocukların vakit geçirmekten hoşlandığı, ailelerin ihtiyaçlarına karşılık bulduğu mekânlar çocuklu ailelerin daha çok tercih ettiği mekânlar hâline gelmektedir. ​6​  Yani; çocuk menüsü, çocuk oyun alanı, bebek bakım odası, alt değiştirme ünitesi, mama koltuğu gibi uygulamalara sahip restoran ve kafeler çocuklu aileleri memnun ederek bu ilk tercihi olmaktadır. Bu sebeple; işletmelerin çocuk dostu mekân politikasını benimsemesi çocuk haklarına hizmet ettiği gibi, kendi pazar payını ve müşteri memnuniyetini artırmak için de atılması gereken önemli bir adımdır. 

 

Tüm çocukların Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nı kutluyoruz. Başta çocuklar olmak üzere hepimiz için erişilebilir bir dünya hayaliyle…

 

Blog Şarkısı: Barış Manço - Müsaadenizle Çocuklar

YouTube - Spotify


 

Kaynaklar: 

1. Engelsiz Kentler-“Herkes İçin Erişilebilir Kentler” 

2. Çocuklar İçin Yapılı Çevrede Erişilebilirlik Rehberi 

3. UNICEF Child Friendly Cities  and Communities 

4. UNICEF Child Friendly Cities  and Communities

5. Children Influence in Family Decision Making: Examining the Impact of the Changing American Family 

6. Children Influence on Family Decision Making: a Restaurant Study 

 
  

2020-04-23